Gaia logica

Gaia logica – Kees Zoeteman

In Gaia Logica komt Kees Zoeteman tot een samenvattende visie op de spanningen tussen mens en natuur en hoe deze op te lossen. Het boek is een vrucht van zijn loopbaan als onderzoeker, milieutopambtenaar bij VROM en hoogleraar duurzaamheidbeleid aan de Universiteit van Tilburg. Hij schetst een nieuwe omgevingsagenda voor de politiek en baseert zich daarbij op zeven natuur-elementen.
Vooral omgevingsproblemen verbonden met de hogere elementensferen van de aarde, zoals ionosfeerexperimenten en ruimteafval, krijgen te weinig politieke aandacht of worden vanuit een onvoldoende ontwikkelde moraliteit behandeld. Andere voorbeelden van dit laatste spelen bij klimaat, kernenergie en genetische manipulatie.
Hij roept de wetenschap op met een nieuwe blik naar de natuurverschijnselen te kijken en daarbij het organiserende beginsel van het leven, vroeger wel aangeduid als etherkracht, serieus te gaan onderzoeken om zo nieuwe ontwikkelingsrichtingen te vinden voor bijvoorbeeld de landbouw en de gezondheidszorg.
Ook laat hij de lezer zien hoe een begin gemaakt kan worden met het decoderen van de morele opgaven die per elementensfeer in de omgevingsproblemen verscholen liggen. Zo komt hij tot zeven morele lessen die we aan het ontwrichten van Gaia kunnen leren.
De uitdaging is om de morele lessen waarmee de technologie ons confronteert ons even snel eigen te maken als de mate waarin de techniek zich ontwikkelt. De breedte van de analyse en de concrete oplossingsrichtingen die worden geschetst maken dit boek tot een gids voor elke in de omgeving geïnteresseerde burger, wetenschapper en politicus die deze weg in de eigen situatie verder wil bewandelen.

Recensie

De auteur was topambtenaar bij het ministerie van VROM en bestuursvoorzitter bij het Europees Milieuagentschap en is sinds bijna tien jaar bijzonder hoogleraar ‘Duurzaamheid in internationaal perspectief’. Bijna twintig jaar geleden schreef hij het opzienbarende boek ‘Gaiasofie’*, nu komt hij met dit ‘Gaia logica’ met een werkelijk nieuwe filosofische zienswijze over de manier waarop de mensheid met de aarde zou moeten omgaan. Hij onderneemt daarbij het waagstuk om met een heel nieuw paradigma te komen waarin hij binnen het aardesysteem zeven elementensferen onderkent en daarbij met geheel nieuwe inzichten komt, die hij overigens (en in ruim 200 pagina’s – een prestatie!) ook heel nuchter en systematisch weet te vertalen naar beleids- en handelingsconsequenties. Met kleurenfoto’s en registers.
NBD Biblion
Drs. Maurits Groen