Het dilemma van de morele opvoeding

Het dilemma van de morele opvoeding – Christie Amons-Lievegoed

Wie moet er wat doen om kinderen en jongeren te steunen in hun morele ontwikkeling? Welke houding en vaardigheden zijn nodig om een kind vanuit vertrouwen en vanuit interesse in zijn ontwikkeling te ondersteunen? Idealiter voed je kinderen op tot vrije persoonlijkheden, die hun eigen verantwoordelijkheid dragen. Maar hoe lukt dat zonder het kind te vroeg los te laten? Hoe ga je om met het spanningsveld tussen vrij laten en grenzen stellen? Dit heldere, duidelijke boek geeft uitleg.

Recensie

De titel van dit boek is trefzeker gekozen, juist voor een boek uit de sfeer van de antroposofie. Opvoeden is de kunst om een kind zich zelf te laten worden, en zeker in de antroposofie is ontwikkeling tot vrijheid het leidmotief. Maar het doel van de opvoeding is tegelijk om het kind normen en waarden, zogenoemde ‘morele intuities’, te laten ontwikkelen. Deze tweeledigheid bewerkstelligt een evident dilemma en dat komt in telkens wisselend perspectief door de hele tekst tot uitdrukking. De vijf auteurs, allen grondig vertrouwd met theorie en praktijk van de antroposofie en van de opvoeding, werken al vele jaren samen in een ‘Medisch-pedagogische Onderzoekgroep’; hun bijdragen zijn goed op elkaar afgestemd en sluiten goed op elkaar aan. Vragen over persoonlijkheidsontwikkeling, lastig gedrag, waarnemen van en oordelen over kinderen (‘Etiket of beeld’) en andere theoretisch-relevante en praktisch-concrete ingangen komen aan bod. In ‘Beeld en scherm – over de waarde van beeldschermen’ geeft kinderarts Edmond Schoorel een indringende, mede op grondige kennis van de wetenschappelijke literatuur gebaseerde kritiek op televisie voor kleine kinderen. Tussen de regels door maakt hij duidelijk dat zich hier een immense revolutie afspeelt. Met literatuurverwijzingen in eindnoten.
Dr. H.S. Verbrugh